Hôm qua (4-9), TAND tỉnh Đồng Nai đã đưa vụ tham nhũng đất đai ở huyện Vĩnh Cửu ra xử sơ thẩm. Nguyên chủ tịch huyện Nguyễn Hoàng Huynh, nguyên chủ tịch UBND thị trấn Vĩnh An Nguyễn Ngọc Chiến cùng sáu bị cáo nguyên là cán bộ các phòng Tài nguyên và Môi trường, Kinh tế, Tài chính bị truy tố về các tội cố ý làm trái, lợi dụng chức vụ, quyền hạn và thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.

Đây là vụ tham nhũng đất đai lớn nhất bị phát hiện ở Đồng Nai nên đã thu hút đông đảo người dân theo dõi.

Trên cứ “xin” là cấp

Theo hồ sơ, năm 2003, huyện Vĩnh Cửu chủ trương xét cấp đất tái định cư tại khu dân cư Quế Bằng. Người quen Huynh đã tự làm đơn xin cấp đất đứng tên con gái Huynh (đang là học sinh). Sau khi được phó chủ tịch huyện phê duyệt, người này mang đơn đến gặp Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường Thái Văn Nghĩa. Nghĩa chỉ đạo lập hồ sơ, tờ trình đề nghị huyện cấp giấy chứng nhận 600 m2 đất. Có giấy chứng nhận, một cán bộ đất đai đã đứng ra môi giới bán giùm lô đất này cho con gái Huynh với giá 250 triệu đồng. Sau đó, đích thân Huynh ký giấy chứng nhận sang tên người mua.

Tuy nhiên tại tòa, vị đại diện VKS đã rút lại phần truy tố này vì cho rằng việc cấp đất cho con gái Huynh là do phó chủ tịch huyện thực hiện chứ không phải bị cáo. Đồng thời, VKS cũng rút lại việc truy tố tội danh lợi dụng chức vụ, quyền hạn đối với Huynh.

Trong vụ cán bộ phòng Tài chính-Kế hoạch Nguyễn Minh Huấn ba lần “xin” cấp đất, Huynh đã phê duyệt giao, cấp chứng nhận cho Huấn hơn 2.400 m2 đất, tạo điều kiện cho Huấn bán thu lợi hơn 1,4 tỷ đồng và gần 30 lượng vàng. Có vụ Huynh phê duyệt chữ “đồng ý” ngay trong ngày Huấn viết đơn. Có vụ, Huynh “đồng ý” sau một ngày. Có hai chữ này, cấp dưới của Huynh liền làm tờ trình để Huynh ký quyết định giao đất cho Huấn, giúp Huấn bán lấy tiền bỏ túi.

Ngoài ra, trong hơn 10 năm làm chủ tịch huyện, Huynh đã cùng các đồng phạm tự ý áp giá bồi thường đất sai quy định, không đưa phí hạ tầng vào phương án bồi thường, sử dụng tiền bán đất sai quy định... làm thất thoát hơn 2,5 tỷ đồng. Quan trọng hơn, Huynh đã thiếu trách nhiệm, buông lỏng quản lý để cấp dưới làm ẩu, làm càn.

Dưới tranh thủ cấp cho mình

Nguyên Chủ tịch thị trấn Vĩnh An Nguyễn Ngọc Chiến ra tòa chỉ với hai tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn và thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng nhưng diện tích đất mà Chiến tham nhũng là hơn 16 ngàn m2, gây thiệt hại gần 1,5 tỷ đồng.

Năm 1996, Chiến ký tờ trình xin nâng giá bán 504 m2 đất ở thị trấn rồi xin giữ lại khoản tiền này để “trả nợ và xây nhà làm việc cho công an, đoàn thể”. Được Huynh bút phê, Chiến chỉ đạo cấp dưới phân khu đất trên thành bốn lô, một lô cấp cho vợ mình, một lô cho chủ tịch UBND thị trấn hiện nay, hai lô cho hai cán bộ khác. Sau đó vợ Chiến làm đơn xin đăng ký quyền sử dụng để chồng xác nhận. Cuối cùng, Chiến và các cán bộ ký thủ tục để vợ Chiến chuyển nhượng đất, thu lợi 120 triệu đồng.

Năm 1993, vợ Chiến được cấp ba gian nhà tạm diện tích hơn 100 m2 trên đất quy hoạch công trình thủy điện Trị An. Chiến lấn chiếm thêm hơn 3.600 m2 đất liền kề rồi đứng tên xin cấp quyền sử dụng bằng cách kê khai gian dối để hợp thức hóa. Kế đến, Chiến chủ trì họp hội đồng xét cấp giấy chứng nhận, tự viết biên bản cuộc họp, trực tiếp ký tên xác nhận nguồn gốc đất cho mình và ký tên, đóng dấu. Thủ tục hoàn thành, Chiến nghiễm nhiên sở hữu phần đất này.

Cũng với cách thức trên, Chiến đã bốn lần lấn chiếm rồi chiếm đoạt hàng chục ngàn m2 đất khác, trong đó có việc cấp hàng ngàn m2 cho con ruột và em ruột để bán thu lợi hàng trăm triệu đồng.

Bị cáo Nguyễn Hoàng Huynh, nguyên chủ tịch huyện Vĩnh Cửu trước tòa.

Tự phân lô, cấp đất vô tội vạ

Là chủ tịch thị trấn, Chiến không có thẩm quyền nhưng vẫn lập quy hoạch nhiều khu dân cư rồi phân lô bán cho nhiều người, gây thiệt hại hàng trăm triệu đồng.

Năm 1997, Chiến ký tờ trình xin chủ trương giải tỏa trên đường quy hoạch thị trấn để giao đất, thu tiền sử dụng và xin giữ lại số tiền này để thị trấn sử dụng. Có bút phê của Huynh, Chiến chỉ đạo cán bộ dưới quyền vẽ sơ đồ chia hơn 6.000 m2 thành 37 lô nhưng chỉ giao đất cho 24 trường hợp. Theo chỉ đạo của Chiến, thuộc cấp đã ra hiện trường đo vẽ và giao cho 18 người khi họ chưa có quyết định giao đất, chưa thực hiện các nghĩa vụ tài chính. Trong đó có 16 người là theo bút phê chấp thuận của Chiến, hai người theo bút phê của Huynh. Vụ này gây thiệt hại hơn 667 triệu đồng.

Tương tự, Chiến chỉ đạo cấp dưới giao đất cho 24 trường hợp tại khu dân cư khu phố 8 (trong đó Huynh bút phê chín trường hợp, Chiến bảy trường hợp). Ở vụ khác, Chiến chỉ đạo giao đất cho bảy người nữa, cũng có bút phê đồng ý của Huynh và của mình.

Điều lạ là việc chiếm đoạt đất công, cấp đất tràn lan của Huynh và Chiến diễn ra trong thời gian dài, lặp đi lặp lại với cùng phương thức nhưng không hề bị cơ quan chức năng phát hiện. Lạ hơn, những cán bộ dưới quyền biết sai mà vẫn tích cực “giúp”, để bây giờ cùng phải ra tòa với vai trò đồng phạm. Các thuộc cấp đơn giản chỉ vì cả nể như VKSND tỉnh Đồng Nai nhận định hay có lợi lộc gì? Hy vọng những điều này sẽ được trả lời trong các ngày xử tiếp theo.

Hôm nay, phiên tòa tiếp tục diễn ra.